Gebaren en zintuigenverhalen
Het maken van gebaren helpt het zintuigenverhaal beter te begrijpen. Je doet een beroep op een ander zintuig, namelijk het kijken of, als je de gebaren samen maakt, het voelen/ervaren. Daardoor wordt de gesproken taal minder vluchtig.
Gebarentaal en gebaren
Wat is het verschil tussen gebaren en gebarentaal?
De Nederlandse Gebarentaal (NGT) of Nederlands ondersteund met Gebaren (NmG) worden het meest toegepast. De Nederlandse gebarentaal is een erkende, zelfstandige taal met eigen grammaticale regels, uitdrukkingen en dialecten.
Het Nederlands met gebaren is een combinatie van de Nederlandse gesproken taal met gebaren. Je spreekt Nederlands maar ondersteunt de belangrijkste woorden met gebaren. Dat kunnen gebaren uit de Nederlandse gebarentaal zijn, of andere gebaren, zoals klankgebaren. Dan gebruik je gebaren als communicatievorm, als ondersteunde communicatie.
Tactiele gebaren(taal)
Wat als je gebaren(taal) niet kunt zien?
Heeft iemand een beperking in horen én zien (doofblindheid), dan wordt er vaak gebruik gemaakt van tactiele gebaren(taal). Dit kun je inzetten als volledige gebarentaal, maar ook in de vorm van ondersteunde communicatie. Je kunt bijvoorbeeld met vier handen gebaren, of vingerspellen in iemands hand of gebaren maken op het lichaam.
Meer informatie hierover is te bijvoorbeeld te vinden op https://bartimeus.nl/alle-publicaties/brochure-hand-onder-hand-contact of Helen Keller Stichting – Communiceren
Video
Jip gaat naar de kinderboerderij in Nederlandse gebarentaal
Voorlezen met gebaren(taal)
Hoe zet je gebaren in bij zintuigenverhalen?
Bij het voorlezen van zintuigenverhalen kunnen verschillende vormen van gebaren(taal) worden toegepast. Als de persoon een zintuiglijke beperking heeft of al gebaren(taal) gebruikt, weet je waarschijnlijk wel welke vorm dit moet zijn. Vaak is er een logopedist of communicatiedeskundige betrokken die hierin begeleiding geeft.
Op deze pagina kun je een aantal verhalen downloaden waarin de tekening van het gebaar verwerkt is. Zo weet je al een beetje hoe een gebaar gaat.
Er zijn een aantal video’s beschikbaar van gebaren (NmG) of gebarentaal (NGT) bij een zintuigenverhaal. Hiernaast zie je het filmpje ‘Jip gaat naar de kinderboerderij’ in NGT.
Meer doen met gebaren
Wat is het gebaar van... ?
Wil je aan de slag met het aanbieden van gebaren maar weet je niet zo goed welk gebaar bij welk woord past? Dan kun je deze opzoeken op de website van het Nederlands gebarencentrum. Hier vind je ook praktische informatie over workshops en boeken rondom het aanleren van gebaren.
Daarnaast kun je gebruik maken van de kindergebarenapp en van de materialen van Lotte en Max.
Tips rondom het inzetten van gebaren
Voorbereiding
Als je wilt gaan communiceren met gebaren tijdens het zintuigenverhaal bereid je dan goed voor. Zorg dat je weet hoe alle gebaren gemaakt moeten worden.
Tempo
Geef de persoon de tijd om het gebaar te verwerken, herhaal zonodig het gebaar.
Wat verwacht je?
Verwacht als je net start met het aanbieden van gebaren nog niet dat de persoon ze zelf al maakt. Start met voordoen.
Herhaling
Laat de gebruikte gebaren terugkomen in de dagelijkse praktijk. Zo worden de gebaren gegeneraliseerd naar het dagelijks leven en is de kans groter dat de persoon ook zelf gaat communiceren met de gebaren.
1 voor 1
De combinatie van het gebaar met een voorwerp of afbeelding kan iemand helpen om het verhaal met bijpassende begrippen beter te begrijpen. Maar ga niet te snel, bied gebaar, voorwerp en afbeelding één voor één aan en kijk goed hoe de persoon reageert. Bied bijvoorbeeld eerst het woord ondersteund met het gebaar aan, daarna de afbeelding en dan het voorwerp met de ervaring. Tijdens de ervaring kun je de kernwoorden nogmaals herhalen in woord of gebaar.
Aanpassen
Pas je aan op de reacties doe de persoon geeft. Wacht indien nodig. Kijk goed of iemand je gebaren wel kan zien; soms heeft iemand bijvoorbeeld een beperkte visus en moet je de gebaren aan een bepaalde kant of op een bepaalde hoogte aanbieden.
Deskundigheid
Het inzetten van gebaren of gebarentaal vraagt expertise. Doe dit dus altijd in afstemming met de betrokken logopedist, communicatiedeskundige of NGT/NmG-docent, behalve als je natuurlijk zelf al veel ervaring op dit gebied hebt.
Benieuwd hoe je een zintuigenverhaal kunt maken?
Kijk hier hoe je zelf stap voor stap een zintuigenverhaal op maat kunt maken!
